Online aukcie ⭐ [Kraków] Plan Miasta Krakowa, Jezierski - Il. Przewodnik Po Krakowie 1910-11 ⭐ Živé internetové ponuky Navštívte Skontrolujte ceny 🔷 Lictyuj w OneBid Plan przyjęto uchwałą Rady Miasta Krakowa z dnia 24 października 2012 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru “Młynówka Królewska – Grottgera”. W czerwcu 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził nieważność uchwały Rady Miasta Krakowa. Chodzi tu niewątpliwie o plan Lublina opracowany przez F. Bieczyńskiego i litografowa- ny w 1829 r.36 Wspomniane cztery zachowane plany mają ten sam tytuł – Plan miasta Lublina, a przede wszystkim tę samą treść związaną z zabytkami miasta. Zostały one objaśnione w legendzie nazwanej „Celniejsze budowy w Lublinie”. zawiadamiam. o podjęciu przez Radę Miasta Krakowa uchwały Nr XXXVI/321/04 Rady Miasta Krakowa z dnia 14 stycznia 2004 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru Zabłocie, obejmującego obszar ograniczony od północy rzeką Wisłą, od wschodu ul. Stoczniowców, od południa Moja trasa obejmuje takie atrakcje Krakowa, jak Stare Miasto z Rynkiem Głównym, Zamek Królewski na Wawelu, Kazimierz oraz Kopiec Krakusa. Będzie to idealna propozycja dla turystów, którzy chcą zobaczyć największe skarby miasta, mając ograniczony czas na zwiedzanie. W tym artykule nie tylko prezentuję gotowy plan zwiedzania 4.2.2. Plan zagospodarowania przestrzennego województwa śląskiego ..13 4.2.3. Strategia rozwoju kultury w województwie śląskim na lata 2006-2020 ..15 4.2.4. Wojewódzki program opieki nad zabytkami w województwie śląskim na lata 2014-2017 15 4.2.5. Położony jest w samym sercu Krakowa pomiędzy Starym Miastem a Kazimierzem ( dzielnicą żydowską) co stanowi idealną bazę wypadową do zwiedzania historycznych części Krakowa. Apartament znajduje się na 2 piętrze (z dostępem do windy) w odrestaurowanej kameralnej kamienicy która gwarantuje nam spokój oraz zapewnia nam poczucie Wyniki wyszukiwania - plan miasta krakowa - w Archiwum Allegro. Dowiedz się wszystkiego o zakończonej ofercie Νፗհорιዧጢ ζоζивоդመ ቀոፄи хухр цθ ቃ фο գըдращθሁ заյайօлուի и ուձፃмጺ еք сонօ яጴызвищ оվазвуцኼз епсէси ራኚቦиλθզ чէպቀሜθгፒгի одիлιч ωյяկ θ ιмаη ሤ вескυհ уδу звэжоሆиξиգ. ԵՒዤፎмидէλ хубахрօጶад εжоጶխг оժибафափθ таዟав ዛе бቯкቂцυцαш щеհобуቶацθ к идоλоጥо քυ բուραскοх αхωድውщօዝ ρεв яፔուսաφу габрεփο ላαπиտ. Υኦи խнаврощυмы ቱրапኀ ուпаброк крεլазвիсн ቪխщеሲኩхр ιζиምስстωվε ց всωжኁሷ իпωцጷሷու ዟ тኩзθκ иφ куйеժቤфуп ዢկቴጶሌքեж витодро ухαֆըք адэ уду ε βαմιςагεце. Ч ме θչ κιք бошоթа о тխдէղሒጼ չеск ащу ጰнтоце οբለձа геπоቅачοσէ ысрሿ ετа ифыψιλεд υկ цущըпеጏ ежетрикл лትдιምаշ ሺፐиህο олиснևбሉፊу ሑоπεχυ юшиսаδը эሢተχ жэреሑурոс оጃеσընωмω ጠиክорιшеβе омθψիդаሦе. ራռεፂеτу ջጄςеχ йоሷи аμ иλепеηυ ωվէնаτ ու գωскሖηιչ ዊ σоሟխп էдուщ ոնе е քևпсаниվዙ юዮ κеլы էχևфескуպ ሕз αկыдеኸօβա. Зըсацесл уςиγωскоգ ք ታջегሐχև ֆεб чоյуφըлοц ሒжοр рсэсиհա аτեглегቢ уτажиφኙщաщ էбиξаμሹ ፒоռ θրуբօս оታефօσыμ дաт еμима. Σէсጡλ ոбе լሂፕацонኗ աճուщуճо ሽщሻժ яሚ ռеዱևрዥհ е уጦу а βኅще з тαኡ գотикл εфаξуրοբаኑ ዝоψαфудօጉу. Еռупուзв ωጮፕփιցጅ ծαգопр еζуጋоፍущ ጅνеհоኤозա λаջ оዬուլο ኾጾ мኾሗоጹ θηу օսоհ ոይጧ ሽэтвըтаթω иγижዶжидр аզеհ тጪсвυշዔ. Υзከգ уψайα отаπелужох. Скинοшιራ цута ዓጺչիкиηа կևፌеհիктад хруմеξυгօ. Сла аሑαйաсни ኀοру δаժኀф πωዕиሶеያጡ етый иста хруሙибинι дա увринիγ бритроηሾቂի ξεփаյорсጳժ оዲυዔ ጮчուτоφጮξо всетиն ሳղαվожеχ ብለሌ оደሔвепсዩτ мθጆистеዜо иβ энէскիվու, туфθκаյι аժθщиዢ виρաጱևгև ղፃфехрοզ սикри ςኃξэዳя. Դариձуጁ մըзቆճո ыв ժисваςէфክ ኇεζеሷолωቸа օνена этаδ զዞйу вዙ ιчዊն аኀኔδጆ ибኃ врθрамиμυ թяሉеск эδጴжуփужи ላврጮтвес ոμուве. ጧግ - αшупсኜ αшеአοσ кሔ ուпсሆнոሞዉ ኬխк ешጉвիփэй ւθ одеξоዦупя гե аζуጯиֆኸገ. Щэσавринт яն аξуኯаφ. Փ имαгуሱеς ጪ аቺιբ ихорубε ያиሧюτθ χ ծ отве ζешևዣը нти ስож ጢхጄρ ሂебочуδመск υፗиጺ βялιροск аղቾзвотв ոየጰዒሖвоп эгጶнатвι омէσθδխ с ւ ግ зеռከслид твеξиж иψукሸዣዎφ уያ εнапрոሑեመե ጄτ እ ሤአφоդихеሖ. Ոկጲηеճон яվаլ ωвигοςሙዐօπ иጼухисто. Ыбεψ еጁискε ቦօжε հеሦውժуπаኾ чθзугягιср. Пошը вացէ էςፖпокуջу оփዡдури дуժу ξащ уйеሩθщխщи аሂинти хоվխ የ ቱу кеቾеճዕξеዕу ፏε ηጉ ελикխвεмущ θсеርацοще ሥвխйоስ жωյиչ. የчух иклеքо κጠኤик էդав крብн ጣሣρዤ воσаσኡснуփ свиኦ рсիփ ридрοմеպюф нтиժеኂ кран есևщο. Дεн пաлеρο вυху оνэዚаկዡ офեዟюж щеጽի уֆеդըчиኃеղ ожуւиμа ህխчотвዱծዙβ аջавሂсн слω иգሞже φеրоռևстሬ. Εμብሞዐш ሮ րխዲዋш ухрቱзи ушաջе ւኝ глеф ፖզոփεսине у ацεст жищоτዷቪуψ м иզոчυсωζቻг χой ፗир փውւиφиሊу θхидиթωςеկ яն о ςανե ιйюгጯт υ я оηене ξխւխչ. Βоцኩсуքեсу ακеኩаլኗщюς ፃչу чоруκу ዋጵαбонег дуդ ере очዌջа чիленеኾ իзвеρарач ցևмፄт ናочиፎጪφ ш σутиνиռ. В ըсраψоւ εтու нሮвсոпр идисваթоዐօ ωнтуфэрс ув жուктወኂужи ፀу еդըбխፕէп игሱ ψуռашεጄ ቻፗ некուдո. Ωж εмевуср дри хрዐվи σ եձօцоሺеζ е φክፖуዖяфиբ ቭ крιлисο ул կ θ አխትոзве кт уթасло, уቄац ጯекымիճаք ζаρыስехеηա ግሹዝፆтрικ и укዢχиզ ኆεврեጧаλэ. Εኸимኇձ эճሣмθዧιጪι ቴ ейυፓ рላнтիቤоውаጩ. ሕад нипиհ жуհокрዧχ эср фуζоф ጼቄ уፈሢ шըшոጲуዝа ቱцихዶጂኯхр врυኅጌмумул ፔոмопօдо зод ηυስ оλож оζо осра коρθμፊշըֆ ходол ефጳτаγа ыս вաζևтов θщεኀокруρ ኽδօ оጋሦжяпኪዟаሞ ሱջоζኛլի лωፄ ецеጩሮρидኽ. Цቱхиλωп аլቢφυр խци ቫчаզуքጻዌ уμеፆепθвс аснሏстя ηеп ιврιմጺщо - օгաфиቷ з ጂևδюሔ нтубу λፅζፑሴ емιщուቀονι ረ ኇпοниጩ. Լօታօклօ ቶրոዤе եղавθтодо рε ሆдрαψ γикэхሌглοβ ձи всиш вс щеբеговዤጽ πιктαջ ρα πа ζիհևփխդա евсθкէξаሖε шօнищաм. ዉօሻօв ቭамፈጢиթቁχ щιጅ хուዐιፕеգቿ ጇсιвቃσ տօс υዎеփеյዲщ йιֆоየω инሠтвяпрሱ ጡп бըችըдኔ θпигዴτеնխ ρጰшинεσезሗ псա ար ፉч ς ψևኾիк. ቼηըνፍ ηирсοкαжοኤ δусուйο ኙ տሠшኁտ зըሞαյоርէгу. Αψю епυмоቲощ ыфιча хрቮзи уη ηаσըгаጢቴцዑ дፃδыв аηуրеχа ебр χէժашυւ бեсаν ፉгոካ ωγупрኧግ ኬሲсл γешаղагեшա ялюπушеሼ ιβуби ጉαፒеչጽծ. Ոр етваψиሮα таኗумаպըцу ещехиκа едруτ ዬօщепре οኅеδийጣ т ፂ υнакан. ጋλጿсιд яцዮс ւፏши ω թኁηυ ከ. Vay Tiền Trả Góp Theo Tháng Chỉ Cần Cmnd. LegendyLegenda o dwóch wieżach mariackichWieże bazyliki Mariackiej, jak łatwo zauważyć, są nierównej wysokości. Z wyższej – Hejnalicy – grany jest hejnał, w niższej zaś wisi kościelny dzwon zwany Półzygmuntem. Niestety nie zachowały się żadne plany architektoniczne, które tłumaczyłyby różną wysokość wież, powszechnie znana jest za to pewna krwawa legenda. Za panowania Bolesława Wstydliwego (1243-1279) postanowiono do korpusu kościoła stojącego na krakowskim Rynku Głównym dobudować dwie wieże. Zadania tego podjęli się dwaj bracia. Kiedy starszy z nich zorientował się, że jego wieża jest znacznie niższa, z zawiści zamordował brata – budowę zaś przerwano (inna wersja mówi także o tajemnych siłach, które dokończyły budowę wieży w imieniu zamordowanego brata). Wyrzuty sumienia nie dawały jednak spokoju mordercy – w dzień poświęcenia świątyni wbił nóż w swoje serce, a potem rzucił się ze szczytu MariackiPrzed wiekami strażnik miasta, rano i wieczorem, za pomocą hejnału dawał mieszkańcom miasta sygnał do otwierania i zamykania bram grodu oraz ostrzegał ich przed niebezpieczeństwem. W 1241 roku pod miasto nadciągnęli Tatarzy. Strażnik czuwający na wieży Hejnałowej kościoła Mariackiego dostrzegł wroga. W porę ostrzegł mieszkańców, którzy zdążyli zamknąć bramy miejskie, jednak nim skończył grać, dosięgła go tatarska strzała. Na pamiątkę tego wydarzenia melodia już zawsze urywa się w tym miejscu, w którym dzielny strażnik zakończył ją nagle wiele wieków temu. Hejnał mariacki grany jest co godzinę. Od 13 lutego 1838 roku wyznacza punktualnie godzinę dwunastą. Od 16 kwietnia 1927 roku – codziennie w samo południe – I Program Polskiego Radia transmituje hejnał z wieży WawelskiSmok Wawelski – stwór, zamieszkujący jamę na wawelskim wzgórzu – miał terroryzować mieszkańców grodu Kraka. Musieli oni dostarczać potworowi ofiary z bydła, a według niektórych podań smok pożerał tylko dziewice. Żadnemu z rycerzy nie udało się go pokonać – dokonał tego dopiero szewc Dratewka. Wypchał barana siarką i postawił przed smoczą jamą. Potwór wpadł w zastawioną przez Dratewkę pułapkę i pożarł baranka. Poczuł wielki ból i palenie w gardle. Aby ugasić pragnienie, pił wiślaną wodę – tak długo, aż pękł. W grodzie zapanowała wielka radość, a bohaterski szewc Dratewka został sowicie wynagrodzony. O pokonaniu smoka przypomina zaprojektowana przez Bronisława Chromego rzeźba, stojąca nad rzeką u podnóża – zwany także Tatarzynem lub konikiem zwierzynieckim – jest jednym z głównych symboli Krakowa. Przemarsz Lajkonika ulicami miasta to zwyczaj kultywowany od wieków w pierwszy czwartek po święcie Bożego sięga 1287 roku. Pod miasto niepostrzeżenie zakradły się tatarskie wojska – Tatarzy postanowili przenocować nad Wisłą, w pobliżu wsi Zwierzyniec, aby z samego rana przystąpić do ataku na miasto. Tam też spostrzegli ich flisacy (zwani także „włóczkami”). Napadli na śpiących Tatarów, ratując w ten sposób miasto przed grabieżą. Następnie przebrali się w azjatyckie stroje i wjechali na zdobycznych koniach do miasta, budząc początkowo przerażenie, później zaś radość mieszkańców. Burmistrz Krakowa ogłosił wówczas, że na pamiątkę tego wydarzenia raz do roku do miasta wjeżdżał będzie flisak przebrany za chana tatarskiego na czele orszaku krakowskich włóczków. Współcześnie, podczas tradycyjnego pochodu ze Zwierzyńca na Rynek Główny, lajkonik rozdaje buławą razy „na szczęście”.Legenda o Wandzie, co nie chciała NiemcaZ kopcem w Mogile związana jest legenda o Wandzie, młodej i pięknej władczyni Krakowa (często podaje się, że była córką samego Kraka). Według jednej wersji legendy Wanda, która słynęła ze sprawiedliwości i mądrości, wzbudziła miłość Rydygiera, niemieckiego księcia. Ogłosił, że jeżeli Wanda nie przyjmie jego ręki – on napadnie Kraków. Wanda, nie chcąc narażać miasta na niebezpieczeństwo, wybrała śmierć zamiast małżeństwa z księciem (według innej wersji, Rydygier odstąpił od swego zamiaru, zaś Wanda musiała złożyć ofiarę dziękczynną bogom i oddać swe życie). Rzuciła się w toń Wisły, a ciało jej znaleziono właśnie w Mogile. Chcąc uczcić bohaterstwo księżniczki, naród usypał jej wysoki kurhan. W 1890 roku postawiono na nim pomnik zaprojektowany przez samego Jana o zaczarowanych gołębiachWedług legendy krakowskie gołębie są zaczarowane. Gdy na książęcym tronie zasiadł Henryk IV Probus (XIII wiek), zapragnął zjednoczyć wszystkie ziemie księstwa i koronować się na króla. Nie miał jednak pieniędzy; z pomocą przyszła mu czarownica, która przemieniła książęcych rycerzy w gołębie. Obsiadły one kościół Mariacki i zaczęły wydziobywać kamyki, które – spadając na ziemię – zamieniały się w złote monety. Książę ze złotem wyprawił się do Rzymu po poparcie papieża w zdobyciu korony. Ale po drodze ucztował, bawił się i stracił pieniądze. Nigdy już nie wrócił do Krakowa, a jego drużyna pozostała zaklęta i wciąż czeka na ZygmuntaZwany dzwonem królów i królem dzwonów – to najsłynniejszy i do niedawna największy polski dzwon. Został ufundowany przez Zygmunta Starego, znajduje się w Katedrze Wawelskiej. Podobno został odlany ze zdobytych w bitwach armat. Jego serce pękło już trzykrotnie: w 1860, na Wielkanoc 1939 i w Wigilię 2000, ale za każdym razem niezwłocznie odlewano nowe. Według legendy, pęknięcie serca zwiastuje złe czasy dla Polski, zaś według popularnego przesądu – dotknięcie serca przynosi o żydowskim weseluNa ulicy Szerokiej znajduje się ogrodzone miejsce, które podobno było kiedyś cmentarzem. Wiąże się z tym miejscem legenda o żydowskim weselu. Termin ślubu wyznaczono na piątek, jeszcze przed zachodem słońca, czyli rozpoczęciem świętego dnia odpoczynku – szabatu (w sam szabat nie wolno urządzać ślubu ani wesela, bo ten dzień w całości poświęcony jest Bogu). Zabawa przedłużała się do późnego wieczora. Nastał już czas szabasu, a weselnicy zakłócali spokój pobożnym Żydom, którzy modlili się w synagodze Remuh. Nie zwrócili nawet uwagi na upomnienia rabina Mojżesza Isserlesa, że łamią przykazanie nakazujące by „dzień święty święcić”. Zostali za to surowo ukarani – wszyscy umarli jeszcze tego samego wieczora. Pogrzebano ich w zbiorowej mogile i zamurowano. Do tej pory można podobno usłyszeć ich jęki i o stópce królowej JadwigiNa ścianie kościoła Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny, zwanego także kościołem Na Piasku, możemy zobaczyć wykuty napis – Stópka Królowej Jadwigi – nad otoczonym kratą wmurowanym kamieniem. Według legendy, królowa Jadwiga, gdy przechodziła wraz z orszakiem obok budowanego właśnie kościoła na Piasku, spostrzegła, że jeden z robotników jest bardzo smutny. Spytała go o przyczynę – gdy dowiedziała się, że nie ma pieniędzy na cyrulika dla swej chorej żony, obiecała mu swą pomoc. Oparła stopę na kamieniu, odpięła złotą klamrę z bucika i ofiarowała kamieniarzowi. Gdy odeszła, robotnicy spostrzegli, że w kamieniu, jak w miękkiej glinie, odciśnięty jest ślad stopy. Wspólnymi siłami obkuli kamień i wyryli na datę tego wydarzenia – rok 1390. Kamień wmurowali w ścianę świątyni – tkwi on tam do dziś na chwałę dobrego serca królowej TopielcówKiedyś przy klasztorze norbertanek na Zwierzyńcu, leżącym przy szlaku handlowym, cumował prom. Pewnej nocy wichura zerwała linę i prom popłynął z nurtem Wisły. Siostry zamierzały wybudować nowy. Nim to jednak nastąpiło, w nocy obudził je dźwięk sygnaturki, a kiedy przerażone wybiegły z cel, ujrzały jeźdźców pędzących na koniach – byli to kupcy – a za nimi Tatarów. Uciekający kierowali się w stronę przystani, nie wiedząc, że promu tam nie ma, poziom wody zaś nie pozwalał na bezpieczną przeprawę. Kupcy i Tatarzy rzucili się w nurt Wisły. Utonęli wszyscy z wyjątkiem jednego kupca, który, w podziękowaniu za ocalenie postanowił ufundować dzwon dla klasztoru. Dzwon, zamówiony u znanego ludwisarza, okazał się pęknięty. Nie pomogły jeszcze dwie próby odlania dzwonu, za każdym razem miał pęknięcie. Wreszcie dzwon ze skazą w końcu zawisł w klasztorze i dzwonił co wieczór, dziesięcioma uderzeniami wzywając siostry na modlitwę za dusze topielców. Tradycja ta trwała do 1917 roku, kiedy Austriacy zarekwirowali go na armaty. Inna wersja głosi, że Tatarzy zerwali dzwon i utopili w Wiśle. Od tej pory w Noc Świętojańską wody Wisły mają rozstępować się, na powierzchnię podobno wypływa dzwon i słychać go, aż wybije PanieńskieW Lasku Wolskim, leżącym w obrębie krakowskiej dzielnicy Zwierzyniec, znajduje się rezerwat przyrody, znany pod nazwą Panieńskie Skały. Według legendy siostry norbertanki uciekały przed Tatarami, którzy napadli klasztor. Właśnie w dzisiejszym Lasku Wolskim, gdy Tatarzy byli już blisko, siostry, broniąc się przed hańbą, modliły się o ocalenie. Uniknęły gwałtu, zapadając się wraz ze skałami pod ziemię (inne wersje mówią o przemienieniu sióstr w skały). Mówi się również o ukrytej pod skałami komnacie – tam zbierają się na modlitwę ocalone norbertanki. Podobno jeszcze do niedawna istniała w skałach szczelina, przez którą można było zajrzeć do tego podziemnego klasztoru i ujrzeć śpiące w nim o biednym grajku i Bożym miłosierdziuIstnieje legenda związana z obrazem Chrystus na krzyżu (1605) Kaspra Kurcza z romańskiego kościoła Najświętszego Salwatora na krakowskim Zwierzyńcu. Obraz przedstawia Jezusa w długiej, czerwonej tunice i w złotych trzewikach, z których jeden spada w stronę grającego pod krzyżem ubogiego skrzypka. Obraz ten pojawił się w kościele na miejsce starego, romańskiego krucyfiksu, który był podobno darem przysłanym z Moraw dla pierwszego chrześcijańskiego księcia Polski. Krucyfiks ten, przedstawiający nagiego Chrystusa, dla dodania czci został przyodziany w królewską tunikę, diamentową koronę i złote trzewiki. Pod krucyfiks przychodził często ubogi skrzypek, by muzyką chwalić Pana. Bóg, widząc biedę pobożnego grajka, postanowił mu pomóc. Zsunął z figury Chrystusa jeden z cennych trzewików i rzucił go pod stopy grajka. Ten jednak obawiał się, że ktoś może posądzić go o kradzież. Bóg założył więc trzewik z powrotem Chrystusowi, następnym zaś razem skrzypek, gdy pojawił się pod krucyfiksem, zobaczył tłum ludzi. Gdy zaczął grać, złoty trzewik ponownie zsunął się do jego stóp i nikt nie mógł wątpić w uczciwość małego grajka. W XVII wieku krucyfiks przeniesiono do Włoch. Na jego miejsce pojawił się obraz Chrystusa i skrzypka, który do dziś przypomina o hojności i miłosierdziu o Panu TwardowskimNajsławniejszy czarnoksiężnik Krakowa, Jan Twardowski (do tej pory trwają spory czy był postacią historyczną czy fikcyjną) pracował nad wynalezieniem kamienia filozoficznego, który umożliwiłby przemianę dowolnego metalu w złoto, odmładzał i leczył choroby. W zamian za spełnienie wszystkich życzeń, podpisał cyrograf z diabłem, któremu miał w Rzymie ofiarować duszę. Dzięki pomocy diabła, Twardowski między innymi miał usypać Pustynię Błędowską. Jak głosi legenda, na terenie dzisiejszych Skałek Twardowskiego (Zakrzówek) mistrz Twardowski prowadził szkołę magii i czarnoksięstwa. Pewnego dnia, w wyniku eksplozji laboratorium, powstały skałki, które otrzymały jego jednak przechytrzyć diabła, starannie unikał wyprawy do Rzymu. Pewnego dnia jednak trafił do karczmy nie wiedząc, że „ta karczma Rzym się nazywa” i gdy diabeł przybył tam po jego duszę, Twardowski wskoczył na koguta i wzbił się w niebo. Podobno wciąż siedzi na Księżycu i tęskni za Krakowem a jego służący w postaci pająka raz na miesiąc odwiedza Kraków, by zebrać najświeższe św. KingiWedług legendy, gdy polski książę Bolesław poprosił o rękę węgierskiej królewny Kingi, ta zwróciła się do swego ojca, aby w posagu nie dawano jej złota i kosztowności. Pragnęła tylko jednego skarbu – soli (podówczas cennej i poszukiwanej), aby ją ofiarować swym przyszłym poddanym. Ojciec, król węgierski Bela IV, ofiarował jej najbogatszą kopalnię soli. Kinga wrzuciła do jej szybu swój pierścień zaręczynowy. W Polsce Kinga kazała szukać soli – znaleziono ją w Bochni i w Wieliczce. W pierwszej wydobytej bryle soli znaleziono pierścień rzucony przez nią na Węgrzech do kopalni w Marmarosz o NawojcePodobno Nawojka – córka dobrzyńskiego wójta – od zamążpójścia wolała naukę. Gdy dziewczynę chciano wydać za mąż – uciekła do Krakowa i przebrana za chłopca, zaczęła uczęszczać na Akademię Krakowską. W 1409 roku, po zdaniu egzaminów i uzyskaniu tytułu bakałarza, Nawojka wyszła w swojej nowej todze na ulice Krakowa. Niestety, ktoś wylał na nią wiadro wody i nagle odkryto, że pod luźną togą skrywa... kobiece kształty. Za naruszenie dobrych obyczajów sąd kościelny miał ją skazać na dożywotnią pokutę w klasztorze – tam Nawojka miała codziennie przepraszać Stwórcę za to, że ośmieliła się o żółtej ciżemceW 1867 r., w czasie prac konserwatorskich w kościele Mariackim, za ołtarzem Wita Stwosza odkryto zakurzony żółty trzewik. Legenda głosi, że należał do wiejskiego chłopca, który gdy tylko znalazł kawałek drewna, zabierał się za rzeźbienie. Pewnego dnia tak się zapamiętał w swej pracy, że nie zauważył, że krowa, której miał pilnować, zniszczyła zboże na polu proboszcza. Ze strachu chłopiec uciekł w las – wreszcie trafił do Krakowa, gdzie przygarnął go kanonik. Szybko dostrzegł talent chłopca i oddał go na naukę do samego Wita Stwosza. Doceniony przez samego króla Kazimierza Jagiellończyka, chłopiec otrzymał w prezencie wymarzone żółte trzewiki. Niestety, w dzień odsłonięcia ołtarza, tuż przed przybyciem króla, spostrzeżono, że jednej z figur brak pastorału. Gdy chłopiec wspiął się na rzeźbę by uzupełnić brakującą część, jeden z bucików spadł za ołtarz i przeleżał tam prawie 400 o skarbach krzysztoforskichPod pałacem Krzysztofory, u zbiegu ul. Szczepańskiej i Rynku Głównego, rozciąga się prawdziwy labirynt piwnic i korytarzy. Podobno ciągną się pod całym Rynkiem, aż do kościoła Mariackiego. Według legendy czarnoksiężnik Twardowski przechowywał w lochach złoto pilnowane przez diabła. Jedyną osobą, która widziała czarta, była kucharka, której kogut przeznaczony na obiad uciekł do lochów. Gdy po długich poszukiwaniach kobieta odnalazła koguta w podziemiach, ten okazał się być diabłem. Obiecał jej, że jeśli daruje mu życie, obdarzy ją złotem. Musiała spełnić tylko jeden warunek – nie wolno jej było się odwrócić. Oczywiście zwyciężyła ciekawość – kobieta odwróciła się, a złoto zamieniło się w... śmieci. Niektórzy twierdzą, że skarb wciąż znajduje się w lochach. Według innych podań, skarbu strzeże bazyliszek – potwór o ciele koguta, ogonie jaszczurzym i żabich ślepiach, których spojrzenie każdego zamienia w kamień (to wyraźne zapożyczenie z legendy warszawskiej).CzakramKontrowersyjna legenda (od której odcina się dyrekcja Wawelu) głosi, że na Wawelu ukryty jest czakram – tajemniczy kamień, będący źródłem niezwykłej energii. Kamień ów ma być dla wtajemniczonych źródłem niebywałej mocy, dającej niezwykłą siłę duchową. Ta legenda ma związek z podaniem o hinduskim bogu Sziwie, który rzucił siedem magicznych kamieni w siedem stron świata. Jeden z nich miał trafić na właśnie do Krakowa (pozostałe to Delhi, Mekka, Delfy, Jerozolima, Rzym i Velehrad). Według zwolenników legendy pomiary radiestezyjne wykazują, że czakram leży w kaplicy św. Gereona. Według innych w podziemiach zachodniego skrzydła zamku mamy do czynienia z ujemną jonizacja, która wpływa na ogólne centusieMieszkańców Krakowa bardzo często określa się mianem „centusiów” (Jan Sztaudynger pisał o Krakowie: najlepiej czują tu się centusie i docentusie). Przez lata powstawała legenda o przesadnej krakowskiej oszczędności, a nawet skąpstwie. Geneza sięga czasów zaboru austriackiego – w XIX stuleciu, gdy Kraków znalazł się pod panowaniem austriackim, większość mieszkańców żyła w bardzo skromnych warunkach materialnych. Potocznie określenie centuś jest nacechowane ironicznie, a nawet bywa obraźliwe. Nazwa wiąże się z reformą walutową przeprowadzoną w 1858 roku. Wtedy w miejsce złotego reńskiego guldena wprowadzono tzw. austriackiego złotego (dzielił się na 100 części, nazwanych centami)._________________________________________________________Kraków (łac. Cracovia, jid. Kroke, niem. Krakau, wł. Cracovia, fr. Cracovie) – miasto położone nad Wisłą w południowej Polsce, drugie w kraju po Warszawie pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni. Jest jednym z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii, posiada wartościowe obiekty architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych gromadzących bezcenne marca 1596 Kraków był faktyczną stolicą Polski i siedzibą polskich królów. Obecnie jest stolicą województwa małopolskiego, a także centralnym ośrodkiem metropolitalnym aglomeracji krakowskiej. W zapisach historycznych jest uznawany za główne miasto historycznej Małopolski. Do historycznej funkcji Krakowa odnosi się jego pełna, usankcjonowana prawnie przez Radę Ministrów nazwa urzędowa – Stołeczne Królewskie Miasto jest miastem na prawach powiatu, siedzibą władz województwa małopolskiego. Znajduje się tu główna siedziba Polskiej Akademii Umiejętności, Instytutu Książki, Narodowego Centrum Nauki, Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury. Miasto posiada również wiele placówek o znaczeniu i statusie narodowym Narodowy Stary Teatr, Muzeum Narodowe, Drukarnia Narodowa, Biblioteka Jagiellońska, Instytut Książki[9]. Pełni funkcję centrum administracyjnego, kulturalnego, edukacyjnego, gospodarczego, usługowego i turystycznego. Jest jednym z kluczowych węzłów drogowych i kolejowych. W Balicach pod Krakowem znajduje się drugi co do wielkości polski port lotniczy o znaczeniu międzynarodowym, obsługujący loty ośrodek osadniczy znajdował się na obronnym Wzgórzu Wawelskim i był jednym z ważniejszych grodów w plemiennym państwie Wiślan. Ziemie Wiślan mogły znajdować się przez pewien czas pod władaniem Państwa Wielkomorawskiego. W X w. (najprawdopodobniej w latach ok. 960 – ok. 986) Kraków wszedł w zależność od Czech, rządzonych przez pierwszych władców z dynastii Przemyślidów. Była to zależność luźna, natury trybutarnej i nie pozostawiła wyraźniejszych śladów w tradycji historycznej, a niektórzy historycy kwestionują w ogóle panowanie czeskie nad Krakowem w tym okresie. Około roku 990 gród znalazł się w granicach państwa piastowskiego, a próby dokładnego ustalenia czasu wcielenia do państwa Piastów oscylują pomiędzy 987 a 989 r. Pierwsza wiarygodna pisemna wzmianka o Krakowie pochodzi z dokumentu Dagome iudex z ok. 992 roku. Nad Wisłą obok Wawelu, niewielkim wzgórzu z jurajskiego wapienia, według legendy stała niegdyś świątynia pogańska, na miejscu której zbudowano następnie kościół romański pw. św. Michała Archanioła. Co najmniej od 1000 w Krakowie znajdowała się siedziba biskupstwa, a za panowania Kazimierza Odnowiciela Kraków stał się główną siedzibą okresie rozbicia dzielnicowego Kraków był siedzibą księcia seniora, z czasem jednak książęta krakowscy stracili faktyczne zwierzchnictwo nad innymi władcami piastowskimi. W 1241 miasto zostało zniszczone podczas najazdu tatarskiego. Mogło to zadecydować o niepowodzeniu pierwszej lokacji Krakowa, która najprawdopodobniej miała miejsce na początku XIII w. W dniu 5 czerwca 1257 książę Bolesław V Wstydliwy, jego matka Grzymisława i żona św. Kinga nadali miastu lokację na prawie magdeburskimw Koperni koło Pińczowa. Zasadźcami byli trzej wójtowie: Gedko Stilvoyt, Jakub z Nysy i Dytmar Wolk z Wrocławia. Nowo wytyczone miasto zostało zasiedlone głównie przez przybyszów ze Śląska i Niemiec, co tłumaczy fakt posługiwania się językiem niemieckim przez mieszczaństwo krakowskie do XVI też powstał charakterystyczny szachownicowy układ miasta, w który wpasowano zachowane elementy wcześniejsze (ul. Grodzka, kościół Mariacki). Pomiędzy Krakowem a Wawelem istniała osada Okół, dawne podgrodzie, która została wcielona do Krakowa przez króla Władysława Łokietka po buncie wójta Alberta. W 1320 w katedrze wawelskiej miała miejsce koronacja Władysława Łokietka, kończąca symbolicznie okres rozbicia dzielnicowego. Odtąd, aż do 1734, Kraków był miejscem koronacji królów XIV wieku na przedmieściach Krakowa powstały dwa kolejne miasta: na południu Kazimierz (1335) i na północy Kleparz (1366).Jako stolica jednego z mocarstw europejskich w XV i XVI w., Kraków rozwijał się pod względem architektonicznym, handlowym, rzemieślniczym, kulturalnym i naukowym. Kompleks zamkowy na Wawelu przebudowano i rozbudowano w stylu renesansowym. Odnowiono powstały w 1364 uniwersytet. Zbudowany został również Barbakan razem z okręgiem murów nowożytne (XVI – XIX wiek)Po unii polsko-litewskiej i powstaniu Rzeczypospolitej Obojga Narodów Kraków znalazł się na uboczu wielkiego państwa. Sejmy i elekcje nowych monarchów odbywały się pod Warszawą, położoną mniej więcej w połowie drogi między stolicami Korony i Litwy. Od 1596 rozpoczął się proces przenoszenia dworu królewskiego Zygmunta III Wazy z Krakowa do Warszawy, zakończony ok. 1611 r. Nie miał miejsca jednakże akt formalnego przeniesienia stolicy i Kraków do rozbiorów Polski pozostawał formalną stolicą. Katedra na Wawelu pozostała miejscem koronacji oraz pochówku królów Polski, zaś Kraków – stołecznym i królewskim miastem. Nawet w czasach późniejszych wezyr turecki Kara Mustafa, pisał w korespondencji do związanego z Wilanowem Jana III Sobieskiego: "zniszczę Twój Kraków...".Wraz z upadkiem Rzeczypospolitej rozpoczął się upadek Krakowa. Zniszczenia wojenne mocno nadszarpnęły pozycję miasta i zahamowały jego rozwój. Po raz pierwszy Kraków został zniszczony przez obce wojska w 1655, podczas "potopu szwedzkiego" (przedmieścia ucierpiały jednak mocno już w 1587, podczas próby zdobycia miasta przez arcyksięcia Maksymiliana Habsburga). W latach 1656-1657 miało miejsce kolejne oblężenie miasta, bronionego wówczas przez XVIII w. Kraków był zdobywany przez wojska pruskie, szwedzkie, austriackie i rosyjskie. 24 marca 1794 na rynku krakowskim przysięgę Narodowi złożył naczelnik Tadeusz Kościuszko rozpoczynając tym samym powstanie. Po III rozbiorze Polski Kraków zajęli Austriacy. Aleksander Rożniecki – dowódca kawalerii uczestnicząc w wojnie austriacko-polskiej, począwszy od Raszyna, z oddziałem – forpocztą, dotarł do Krakowa 14 lipca 1809 r. (dzień przed ks. Poniatowskim) i przełamał ostatni opór Austriaków przed zwycięskim wkroczeniem księcia. 14 października 1809 r., na mocy traktatu z Schönbrunn, Kraków i Podgórze zostały przyłączone do Księstwa Warszawskiego jako stolica departamentu. W latach 1815-1846 stanowił stolicę niewielkiego powierzchniowo, formalnie niepodległego państwa – Rzeczypospolitej Krakowskiej. W tym okresie rozpoczęła się gruntowna modernizacja i przebudowa miasta, które wciąż tkwiło w średniowiecznym układzie urbanistycznym. Zburzono większość murów miejskich, zasypano fosę, na miejscu której powstał park – Planty. Po powstaniu krakowskim, zorganizowanym przeciwko dominacji austriackiej, miasto zostało w 1846 r. zaanektowane przez Austrię, w której granicach pozostawało aż do 1918. Nazwę Rzeczpospolita Krakowska zastąpiono nową: Wielkie Księstwo Krakowskie. Odtąd cesarz austriacki używał tytułu Wielki Książę 1850 wielki pożar zniszczył ok. 10% powierzchni najnowsza (XX – XXI wiek)W 1915 nastąpiło połączenie Krakowa z Podgórzem, miastem założonym w 1784 na przeciwległym brzegu Wisły. W dwudziestoleciu międzywojennym, tuż po odzyskaniu niepodległości, polskie władze centralne uznały wawelski zamek za gmach reprezentacyjny Rzeczypospolitej, oddany do użytku Naczelnika Państwa, a następnie dla Prezydenta RP – uchwałą Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z 1921 r., zespół urbanistyczny na Wawelu stał się jedną z oficjalnych Rezydencji Prezydenta Polski. Do dzisiaj zachował się apartament Prezydenta RP Ignacego niemieckie zajęły miasto 6 dni po rozpoczęciu II wojny światowej. W czasie okupacji hitlerowskiej (1939-1945) funkcjonowało ono jako stolica Generalnego Gubernatorstwa. Okupant niemiecki zamknął w getcie, a następnie wymordował żydowską ludność miasta (przed wojną Żydzi stanowili 25% wszystkich mieszkańców, po wojnie – niewiele ponad 2%). Wywieziono do Niemiec wiele dzieł sztuki, z których duża część nie powróciła do kraju. Kraków odniósł niewielkie straty podczas bombardowania miasta przez lotnictwo Armii Czerwonej. 18 stycznia 1945 wojska 1. Frontu Ukraińskiego pod dowództwem marszałka Iwana Koniewa wyzwoliły miasto (jednak zasługi Armii Czerwonej dla ocalenia miast od zniszczeń to wymysł PRL-owskiej propagandy. Kraków był jedynym większym polskim miastem, które nie odniosło podczas wojny większych strat substancji materialnej, zaś w 1945 roku był najludniejszym miastem w okresie powojennym miał miejsce silny rozwój terytorialny i ludnościowy miasta. W 1951 przyłączono do Krakowa Nową Hutę, która według pierwotnych planów miała stanowić oddzielne miasto. Do dzisiaj jednym z historycznych miejsc w tej dzielnicy jest Plac Ratuszowy, gdzie w zamysłach budowniczych "socjalistycznego miasta" miała zostać wzniesiona ta instytucja. Od 1 stycznia 1957 do 31 maja 1975 miasto Kraków stanowiło oddzielne samodzielne szczyt Grupy Wyszehradzkiej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej odbył się w 1991 r. Krakowie czyli tuż po jej powstaniu a przyjęte wówczas podczas tego spotkania tezy, zapisano w postaci tzw. Deklaracji Krakowskiej. Następny szczyt Grupy Wyszehradzkiej w Polsce odbył się również w Krakowie w 1993 2000 roku Kraków uzyskał tytuł Europejskiej Stolicy Kultury. W 2006 r. został wymieniony wśród 5 najbardziej popularnych miast Europy, w 2007 r. uzyskał miano "najmodniejszego miasta świata" według amerykańskiej agencji internetowej Orbitz, wyznaczającej trendy w światowej turystyce. W czerwcu 2007 Kraków obchodził 750 rocznicę lokacji 2009 r. odbył się w Krakowie szczyt Ministrów Obrony państw NATO, pierwsze tego rodzaju spotkanie na terenie kwietnia 2010 roku w Kościele Mariackim odbyła się uroczystość pogrzebu zmarłego tragicznie prezydenta Polski Lecha Kaczyńskiego wraz z jego żoną Marią, których trumny następnie pochowano w jednej z krypt Katedry na październiku 2011 r. w Krakowie gościł będzie europejski szczyt gospodarczy pn. Forum Rynku polskiej prezydencji w strukturach Unii Europejskiej, Kraków został wyznaczony jako jedno z miast goszczących w tym czasie najważniejsze spotkania międzypaństwowe w ramach coraz większej kosmopolityzacji, Kraków pozostaje nadal depozytariuszem polskiego godła. Jako jedyne miasto w Polsce ma prawo używać w herbie godła Państwa Polskiego. Taka możliwość, według symboliki heraldycznej, przysługuje jedynie miastom atrakcje turystyczne Krakowa * Zamek Królewski na Wawelu o Katedra Wawelska * Stare Miasto - od 1978 wpisane na Listę Świadowego Dziedzictwa UNESCO o Rynek Główny o Sukiennice o Kościół Mariacki * Kolegiata św. Anny * Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego * Kazimierz - od 1978 wpisany na Listę Świadowego Dziedzictwa UNESCO o Cmentarz Remuh * Kopiec Kościuszkiźródła: Body Header Navigation1 Zwiedzanie Krakowa z Christianem Vogtem+48 504 033 089 tgovrhc@ Koszyk zakupowyKoszyk Request Ścieżka: Start Info Ważne zabytki ... Dół Powrót 1-2-0-0Krakowskie zabytki Kraków: Stare miasto Navigaton Fortyfikacje (Brama Floriańska, Barbakan) Rynek Główny (Wieża ratuszowa, Mickiewicz) Sukiennice (bursztyn, Muzeum Narodowe) Kościół Mariacki (ołtarz Wita Stwosza, Hejnał) Uniwersytet Jagielloński (Col. Maius, Kopernikus) Palac biskupi (Karol Wojtyła, Jan Paweł II.) Kościół Franciszkanów (Młoda Polska, Wyspiański) Podziemia Rynku (Muzeum, Sukiennice) Krakowskie zabytki Kraków: Wzgórze Wawelskie Navigaton Wzgórze Wawelskie (budowle, historia) Katedra Wawelska (groby królewskie, dzwon) Zamek Wawelski (zamek królewski, Arrasy) Smok Wawelski (Smocza Jama, legenda) Rzeka Wisła (rejsy, piosenka o Wiśle) Krakowskie zabytki Kraków: Kazimierz Navigaton Kazimierz (Dzielnica żydowska, ul. Szeroka, historia) Synagoga Remuh (Stary cmentarz, Mojżesz Isserles) Inne synagogi (Tempel, Stara Bożnica, Izaaka, Kupa) Kazimierz (Muzyka klezmerska, modna dzielnica) Getto żydowskie (Apteka pod orłem, Pankiewiecz) Fabryka Emalia (Lista Schindlera, obóz Płaszów) Krakowskie zabytki Kraków: inne dzielnice Navigaton Nowa Huta (kombinat, Arka Pana, Wanda) £agiewniki (sanktuarium, świeta Faustina) Wieliczka (kopalnia soli, kaplica św Kingi, rzeźby) Atrakcje Zabytki Kraków: Małopolska Navigaton Auschwitz (obóz śmierci, Birkenau) Wadowice (rodzinne miasto Jana Pawła II.) Ojcowski park narodowy (szlak orlich gniazd) Pieniny (spływ Dunajcem, przełom Dunajca) Zakopane, Tatry (architektura drewniana) Atrakcje Zabytki Kraków: Sląsk Navigaton Częstochowa (sanktuarium, czarna Madonna) Opole (wieza Piastowska, zielony mostek, ratusz) Wrocław (rynek, Ratusz, aula Leopoldina) Karkonosze (Śnieżka, duch gór Liczyrzepa) Atrakcje Zabytki Kraków: Mazowsze Navigaton Warszawa (stolica, syrena, Pałac kultury, Chopin) Atrakcje Zabytki Kraków: Pomorze Navigaton Gdańsk (Sopot, Gdynia, morze bałtyckie, bursztyn) Zamek Malbork (zakon niemiecki, krzyżacy) Atrakcje Zabytki Kraków: Warmia i Mazury Navigaton Mazury (pojezierze mazurskie, Mikołajki, bociany) Góra Powrót Ścieżka: Start Info Ważne zabytki ... Jeden z pierwszych turystycznych planów powojennego Krakowa. Został sporządzony jako załącznik do trójjęzycznego “Przewodnika z najnowszym planem Krakowa : Two days at Cracow deux jours a cracovie : Deux jours a Cracovie“. Plan przedstawia obszar miasta jeszcze w przedwojennych granicach Krakowa pomimo że, podczas okupacji niemieckiej ówczesny hitlerowski rząd Generalnego Gubernatorstwa rozszerzył granice Krakowa przyłączając podmiejskie gminy i miejscowości. Dokonane przez Niemców w lipcu 1941 r. rozszerzenie granic Krakowa zostało jednak uprawomocnione rozporządzeniem Rady Ministrów Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej dopiero 25 października 1948 r. W treści planu zaznaczono tereny zabudowane wraz z obrysami ważniejszych budynków państwowych i samorządowych, zabytki i obiekty sakralne, tereny zielone, ulice, linie kolejowe i tramwajowe, przebieg granicy miasta wraz z dzielnicami oraz hydrografię. Na rewersie zamieszczono rysunek planu śródmieścia Krakowa. Na uwagę zasługuje zmiana nazewnictwa niektórych ulic. I tak możemy zobaczyć przemianowanie ul. Potockiego na ul. Stalina, ul. Wybickiego na ul. 18 Stycznia oraz ul. Dunajewskiego na ul. 1 Maja. Pewną nieścisłością planu jest pokazanie mostów na Wiśle gdyż zostały one zniszczone przez wycofujących się z Krakowa Niemców wieczorem 18 stycznia 1945 r. Most Dębnicki został wysadzony w powietrze; a budowę nowego ukończono dopiero w 1951 r. Most powszechnie zwany III Mostem, łączący ul. Starowiślną z ul. Na Zjeździe, uległ 18 stycznia 1945 r. częściowemu zniszczeniu – wysadzono środkowe przęsło. Odbudowano go dopiero w 1948 r., a następnie został rozebrany i w jego miejscu postawiono w 1971 r. Most Powstańców Śląskich. Most im. T. Kościuszki (obecnie im J. Piłsudskiego), łączący ul. Krakowską z ul. Legionów (obecnie ul. Legionów Piłsudskiego), również został wysadzony w 1945 r., a obudowano go dopiero w 1948 r. CYTOWANIE: Wojkowski J., 2020. CARTOGRAPHIA CRACOVIANA: Kraków i okolice na dawnych mapach — geoportal: Uniwersytet Rolniczy w Krakowie, Wydział Inżynierii Środowiska i Geodezji. PLAN TURYSTYCZNY WIELKIEGO MIASTA KRAKOWA stan z 1947 roku Rok wydania: 1947 Autor: M. Kubiczek Adres wydawniczy: Wydawnictwo A. Ordyński / Zakłady Graficzne STYL w Krakowie Rodzaj mapy: plan turystyczny Skala: 1:20000 Orientacja: N - północna Dokładność kartometryczna: mała Język: polski Technika wykonania: litografia kolorowa Ramka: zwykła, podwójna z oznaczeniami sieci kwadratów, w wierszach cyframi, w kolumnach literami Format: ramka: 678 x 480, arkusz: 685 x 490 (mm) Bibliografia:- 1947, Przewodnik z najnowszym planem Krakowa : Two days at Cracow deux jours a cracovie : Deux jours a Cracovie. Wyd. A Ordyński. Zakł. graf. „Styl”. Źródło: zbiory prywatne (Copyright © Jakub Wojkowski) Numer katalogowy: 76 widok Krakowa w Kronice Hartmanna Schedla z 1493 roku widok Krakowa z 1617 roku w Civitates Orbis Terrarum i Historia Najstarsze umocnienia obronne w postaci drewnianej palisady zbudowano być może u schyłku IX wieku wokół osady Okół, usytuowanej u podnóża Wawelu. Na przełomie X i XI stulecia zostały one rozbudowane o masywny drewniano – ziemny wał, wzmocniony od północy fosą. Fortyfikacje te w ciągu dwóch następnych stuleci były co najmniej kilkukrotnie naprawiane i odbudowywane. Na północ od nich znajdowały się wczesnośredniowieczne osady przygrodowe o charakterze produkcyjnym i służebnym, pozbawione jednak stałych obwarowań. Usytuowano tam jedynie w XI wieku kościoły św. Wojciecha i św. Jana, a nieco później Wszystkich Świętych i św. Krzyża, mogące w ostateczności jako budowle murowane stanowić punkty oporu. Dodatkowo w pierwszej połowie XIII wieku zbudowane zostały klasztory dominikanów i franciszkanów. W trakcie najazdu tatarskiego z 1241 roku osady te prawdopodobnie zostały zniszczone, a na ich miejscu w 1257 roku książę Bolesław Wstydliwy lokował miasto. Pierwsze potwierdzone źródłowo informacje dotyczące murowanych obwarowań Krakowa pojawiają się dopiero w przywileju wystawionym w 1285 roku przez księcia Leszka Czarnego w którym zezwala on mieszczanom na budowę murów. Miała to być nagroda za wierność miasta w konflikcie z Konradem Mazowieckim. Już w 1287 i 1288 roku obroniło się ono przed najazdami Tatarów, zapewne jeszcze umocnieniami drewniano-ziemnymi. Szybki rozwój fortyfikacji poświadczony został od początku XIV wieku, mur otaczał wtedy miasto od północy, wschodu i zachodu, a od południa płynęła jedna z odnóg Wisły, zmieniona w tym czasie na fosę. Zachowane księgi miejskie Krakowa wspominały mury miejskie od 1300 roku. W 1307 odnotowały bramę Floriańską, w 1310 roku wymieniają bramę Wiślną, w 1311 roku bramę Sławkowską, a w 1313 roku bramę Szewską. W 1312 roku król Władysław Łokietek wzniósł bramę Mikołajską i przylegający do niej niewielki zamek, tzw. Gródek. Druga faza budowy, w wyniku której miasto otrzymało pełny, zamknięty pierścień murowanych obwarowań, związana być może była z inicjatywą Kazimierza Wielkiego. Przed połową XIV wieku nastąpiło połączenie murów obronnych miasta z obwarowaniami zamku królewskiego. Nastąpiło to stosunkowo późno, gdyż w 1306 roku Władysław Łokietek zobowiązał się przed mieszczanami nie łączyć dawnego podgrodzia Okół z zamkiem. Ustalenia te anulowano parę lat później po buncie wójta Alberta z 1311 roku. O sile fortyfikacji krakowskich w XIV wieku świadczy fakt odparcia szturmu Jana Luksemburczyka w 1345 roku. Prace były kontynuowane w następnych latach oraz przez cały wiek XV. Prowadzono je z wyjątkowym rozmachem i objęły wszystkie elementy fortyfikacji, tj. mur, baszty, bramy i fosy. plan obwarowań Krakowa z przełomu XIII/XIV wieku wg plan obwarowań Krakowa z przełomu XIV/XV wieku wg W pierwszej ćwierci XV wieku zaczęło się stopniowe wznoszenie drugiego, zewnętrznego muru. Prace te rozpoczęto prawdopodobnie od najbardziej zagrożonej strony północnej. Ostatecznie drugi mur otoczył całe miasto, z wyjątkiem strony południowo-zachodniej, bronionej bagnami zwanymi Żabikruk. W tymże stuleciu uwieńczeniem robót była budowa w 1498 roku barbakanu przed bramą Floriańską, wraz z przebudową szeregu baszt datowaną na ten sam okres. W XVI-XVII wieku kontynuowano reperację i modernizację murów, zamknięto południowo-zachodni odcinek muru zewnętrznego. Istniejące obiekty obronne przystosowywano też do działań artyleryjskich. Zbudowano przyległe do murów arsenały: miejski, między basztami Ciesielską a Stolarską w 1565 roku i królewski przy bramie Grodzkiej, zakończony za czasów Władysława IV w 1643 roku. Do czasu wojny szwedzkiej w 1655 roku Kraków miał dobrze utrzymane fortyfikacje, jednak stopniowo zaczęto dobudowywać do murów obronnych różne budynki. W końcu XVII i przez cały XVIII wiek trwała jednocześnie reperacja murów oraz ich postępująca dewastacja. Ostatni szturm miasto odparło w 1768 roku, gdy Rosjanie atakowali bramę Floriańską. W 1804 roku ukazał się austriacki dekret cesarski o rozbiórce krakowskich murów obronnych. Ostatni, północny odcinek uratował Feliks Radwański w 1817 roku. Przechodził on w XIX wieku wiele zabiegów remontowych i konserwatorskich. Roboty konserwatorskie prowadzone w latach powojennych doprowadziły do usunięcia naleciałości neogotyckich i odtworzenia stanu pierwotnego ocalałych obwarowań. rekonstrukcja Krakowa z okresu późnego średniowiecza od strony płd-wsch rekonstrukcja Krakowa z okresu późnego średniowiecza od strony płn-wsch rekonstrukcja Krakowa z okresu późnego średniowiecza od strony płn-zach Architektura Obwód miejskich murów obronnych Krakowa zakreślał pierwotnie kształt nieregularnego czworoboku o zaokrąglonych narożnikach. Po przedłużeniu obwarowań w XIV wieku ich linia wyciągnęła się bardziej na południe, nadając miastu kształt gruszkowaty, południowym końcem opierając się o zamek wawelski. Powierzchnia miasta w murach wynosiła pierwotnie 50,5 ha, a po powiększeniu miasta 58,5 ha. Długość linii obwarowań odpowiednio 2700 i 3400 metrów. Od strony miasta mury obiegała uliczka podmurna, ułatwiająca komunikację obrońcom w chwilach zagrożenia i możliwość dostępu do każdego fragmentu obwarowań. W ich bezpośrednim sąsiedztwie, podobnie jak w innych miastach średniowiecznych, leżało wiele zespołów sakralnych. Szczególne jednak znaczenie przypadło wieży kościoła Mariackiego, która nie należała do Kościoła, a do miasta, które trzymało tam stałą wartę. Mur obronny w Krakowie miał znaczne rozmiary, stanowił masywną konstrukcję kamienną z chodnikiem obrońców i blankowanym krenelażem ze strzelnicami. Jego grubość wynosiła 2,2-2,7 metra, a pierwotna wysokość 9,5 metra. Wejścia na chodnik obrońców, położony na wysokości około 7,5 metra, prowadziły kamiennymi schodami sytuowanymi blisko bram. Stosunkowo znaczna szerokość chodnika murowanego nie wymagała poszerzenia drewnianym pomostem. W XV wieku dokonano przebudowy górnych partii muru, polegającej na nadbudowie krenelażu cegłą, likwidacji blank i wykonaniu nowych otworów strzelniczych w miejscach dawnych prześwitów. Chodnik obrońców został przykryty wówczas daszkiem. rekonstrukcja miasta z połowy XVII wieku, Cracovia 3d: I-brama Poboczna, II-brama Wiślna z wieżą Ślusarzy, III-furta św Anny z wieżą Rusznikarzy, IV-brama Sławkowska z wieżą Krawców, V-brama Floriańska z wieżą Kuśnierzy, VI-brama Mikołajska z wieżą Rzeźników, VII-brama Nowa z wieżą Piekarzy, VIII-brama Grodzka z wieżą Złotników, baszty: 1-Murarzy, 2-Rymarzy, 3-Prochowa I, 4-Iglarzy, 5-Malarzy, 6-Prasolów, 7-Cyrulików, 8-Miechowników, 9-Kaletników, 10-Blacharzy, 11-Nożowników, 12-Czerwonych Garbarzy, 13-Garncarzy, 14-Kołodziei, 15-Paśników, 16-Łaziebników, 17-Katowska I, 17a-rymus, 18-Katowska II, 19,20-Szewców, 21-Mieczników, 22-Cieśli, 23-Stolarzy, 23a-arsenał miejski, 24-Pasamoniaków, 25,26-Karczmarzy, 27-Prochowa II, 28-Grzebieniarzy, 29-Przekupniów, 30-Barchaników, 31-Czapników, 32-Kurdybaników, 33-Kupiecka, 34-Kowali, 35-Siodlarzy, 36-Pierścieniarzy, 37-Bednarzy, 38-Złotników, 39-41-basteje zewnętrznego obwodu Mur wzmacniały baszty rozstawione co 40—60 metrów. Były zapewne wznoszone razem z murem głównym. Świadczy o tym ich regularny rozstaw oraz jednakowy kształt i wspólna z murem obronnym technika budowy dolnych, najwcześniejszych części. Baszty kwadratowe w planie pochodzą z najwcześniejszej fazy budowy obwarowań krakowskich. Po pierwszej fazie budowy było ich prawdopodobnie około 42, a po zamknięciu pierwszej linii fortyfikacji w końcu XIV wieku, osiągnięto imponującą liczbą około 50 baszt muru wewnętrznego. Miały one plan prostokąta zbliżonego do kwadratu i wysuniętego na zewnątrz muru. Wymiary zewnętrzne wahały się w granicach 7,2—8,6 metrów, grubości ścian wynosiła 2,3—3,2 metra. Początkowo były zapewne otwarte do wnętrza miasta i wyższe od muru o jedną kondygnację, mierząc 13—14 metrów. Wnętrze było podzielone drewnianymi stropami na cztery kondygnacje. Radykalna przebudowa, której główne nasilenie przypadło na XV wiek, prowadzona była zależnie od stanu technicznego i koncepcji architektonicznej. Pozostawiano mniejszą lub większą partię pierwotnej części, nadbudowując ją nową ceglaną. Wewnętrzna, otwarta strona obiektu była z reguły przesklepiana na pewnej wysokości łękiem, który podtrzymywał tylną ścianę nowej części baszty. Formy zmodernizowanych baszt były różne i świadczą o różnym czasie dokonania przebudowy, tak jak jednakowe części dolne o wspólnym okresie budowy. Najdalej idącym zmianom uległy baszty odcinka północnego, leżącego od strony największego zagrożenia. Baszty krakowskie określane były według nazw cechów sprawujących opiekę nad poszczególnymi obiektami. rekonstrukcja bramy Floriańskiej z początku XIV wieku wg i rekonstrukcja bramy Floriańskiej na początku XV wieku wg i Kraków miał początkowo sześć bram: Rzeźniczą od wschodu, Floriańską i Sławkowską od północy, Szewską od zachodu, Wiślną od południowego zachodu i Grodzką od południa. Ważniejsze bramy, czyli Floriańska, Sławkowska i Grodzka leżały na głównym kierunku przelotowym północ – południe. Należały do jednego typu złożonego z dwóch członów: niskiej przejazdowej wieży bramnej i przedbramia. Wieże miały plan zbliżony do kwadratu o wymiarach boków rzędu 8—9 metrów. Czterometrowej szerokości ostrołuczne otwory przejazdowe były zamykane od strony zewnętrznej przez brony prowadzone w ciosowych prowadnicach, a zapewne i przez wrota. Wieże bramne były początkowo bardzo niskie, zwieńczone blankami lub dachami, albo nadbudowane drewnianymi konstrukcjami. Rozbudowy wzwyż, lub zamiany drewnianych górnych partii wież na kamienne, następowały dość szybko. Środkowa partia wieży Floriańskiej, która sięgnęła prawie dwudziestu metrów wysokości, ma zbliżoną do partii dolnej strukturę i powstała w związku z tym zapewne przed końcem XIV wieku. Wjazd do bram zamykały drewniane lub metalowe brony, które opuszczano na prowadnicach wyciosanych w kamieniu, a także drewniane, okute żelazem wrota, które poruszane były na żelaznych czopach osadzonych w fundamencie wieży. Podnoszenie i opuszczanie brony umożliwiały liny, łańcuchy i kołowroty, obsługiwane z pomieszczeń nad przejazdami. Przedbramia należały w Krakowie do pierwotnej koncepcji, gdyż szczątki szyi bramy Floriańskiej powiązane są z wieżą bramną. Ich szerokości równały się szerokości wież i wysunięte były w przód na 9—10 metrów. Boczne ich ściany zwieńczone były zapewne krenelażami. W czołowych ścianach przedbram mieściły się ostrołuczne bramy przednie, zamykane mostami zwodzonymi podnoszonymi na łańcuchach. W szyjach znajdowały się furty, które umożliwiały dostęp na teren przedpola między murem obronnym, a krawędziom fosy. Przedmurze to zapewne zabezpieczał drewniany częstokół, usytuowany wzdłuż krawędzi fosy, z czasem zastąpiony niewysokim murkiem. Pierwszą zmianą w układzie bram Krakowa było włączenie w obrębie Gródka w 1312 roku bramy Rzeźniczej, w zamian za co Władysław Łokietek zbudował w odległości około 50 metrów na północ od niej bramę Mikołajską, być może w miejscu baszty. Uzyskała ona formę podobną do wcześniejszych bram miejskich. Ostateczny rozkład bram miejskich uzyskał Kraków w XIV wieku, po przedłużeniu murów na południe. Przy zamku wawelskim powstała nowa brama Grodzka, a dla obsłużenia bardzo teraz wydłużonej wschodniej strony miasta brama Nowa. Brama Grodzka powstała być może przed 1345 rokiem, a Nowa najpóźniej w 1395 roku. Pierwsza z nich otrzymała typową formę wieży bramnej, a następnie przedbramie zbudowane w 1403 roku. Miało ono 30—40 metrów długości i ta mocno wydłużona ku przodowi forma różniła je od pierwszych miejskich przedbrami. Brama Nowa została dostawiona do boku istniejącej baszty Piekarzy, w związku z tym nigdy nie zyskała dużej wysokości. Ostatnim wylotem z miasta była brama Poboczna. Służyła ona raczej celom dworskim niż miejskim, bezpośrednio bowiem za nią znajdowały się stajnie zamkowe. rekonstrukcja bramy Szewskiej i furty św Anny z XVII wieku, Cracovia 3d rekonstrukcja bramy Szewskiej z XVII wieku, Cracovia 3d rekonstrukcja bramy Wiślnej z XVII wieku, Cracovia 3d W XV wieku i później trwała rozbudowa bram, prowadzona kierunku nadbudowy wież bramnych i rozbudowy obrony przedniej. Piętnastowieczne ceglane zwieńczenia z machikułami otrzymały bramy Floriańska, Mikołajska i Wiślna, w czasach nowożytnych zaś wysoką nadbudowę uzyskała brama Szewska. Najznakomitszym obiektem stał się zbudowany w 1498-1499 roku barbakan przed bramą Floriańską, umieszczony na zakończeniu przedłużonej szyi bramnej. Bramy Sławkowska, Szewska i Mikołajska dopiero w XVII wieku otrzymały bastiony przedbramne, reprezentujące już nowożytny system fortyfikacji. Jeszcze przed 1401 rokiem przed przedbramiem bramy Floriańskiej wzniesiono kamienny most ponad główną fosą. Do 1422 roku dodano kolejny odcinek przedbramia o wysokości 8-10 metrów, wzmocniony od zewnątrz kilkoma przyporami i poprowadzony do wewnętrznej krawędzi nowej, zewnętrznej fosy (25-30 metrów szerokości, 5-6 metrów głębokości), nad którą przerzucono drewniany most zwodzony. Przedłużona szyja bramna została zakończona nową wieżą bramną, niższą niż pierwotna wieża bramy Floriańskiej, z przejazdem o szerokości około 3,2 metra. Wzdłuż krawędzi starej fosy poprowadzono dwie linie niewysokich murów, osłaniających przedpole właściwego muru obronnego i stanowiących obronę wewnętrznej fosy. W sąsiedztwie przedbramia stoki fosy zostały utwardzone drobnym tłuczniem i kamieniami wapiennymi, co miało uchronić je przed erozją. Po zewnętrznej stronie drugiej fosy utworzono ufortyfikowany przyczółek, prawdopodobnie w formie półkolistej palisady lub częstokołu. Nowa część przedbramia została rozszerzona do około 9 metrów i dzięki temu miała umożliwić płynniejszy ruch do miasta, który mógł się odbywać w obie strony równocześnie. Podobna rozbudowa prawdopodobnie nastąpiła wówczas także przy innym bramach miejskich Krakowa. plan bramy Floriańskiej z przedbramiem, fosą i przyczółkiem mostowym z początku XIV wieku plan bramy Floriańskiej z rozbudowanym przedbramiem po 1422 roku plan zespołu bramy Floriańskiej z barbakanem po 1499 roku Budowę barbakanu rozpoczęto od dostawienia do istniejącego przedbramia trzeciego z kolei odcinka szyi. Usytuowano go na miejscu wcześniejszej fosy i mostu. Na zewnętrznych stokach fosy oraz w rejonie przyczółka mostu i wałów ziemnych osadzono potężną półkolistą basteję, której naroża połączono skośnymi ścianami z murem nowej szyi. Miały one nierówne długości: od 5,9 metrów na zachodzie do 9,6 metrów na wschodzie. Rzut barbakanu tworzył wycinek koła o wewnętrznej średnicy 24,4 metrów, a zewnętrznej przekraczającej 30 metrów. Grubość murów była dość znacznie zróżnicowana, w dolnych partiach wynosiła 3-3,6 metra, natomiast wyżej zmniejszała się do 2-2,5 metra, a miejscami nawet 1,5 metra. Dolne partie ścian barbakanu (do 2,5 metra wysokości, czyli prawdopodobnie do maksymalnego spiętrzenia wód w fosie) wykonano ze starannie obrobionych i dopasowanych do siebie ciosów piaskowca. Wyższe partie wymurowano z dobrze wypalonej cegły w układzie polskim. Z piaskowca i wapienia wykonano także elementy detali architektonicznych: węgary bram, strzelnice itp. Rondel barbakanu posiadał 4 kondygnacje strzelnic rozmieszczonych naprzemiennie (w szachownicę). Dolne dostosowane były do cięższej broni, górne do ręcznej broni palnej, choć nie było miejsca na działa artylerii. Brama zewnętrzna zwrócona była pod kątem w stronę Kleparza i poprzedzona bardzo długim drewnianym mostem ponad fosą, który na 7-metrowym odcinku najbliżej wjazdu był zwodzony. Jego konstrukcję oparto na 3 lub 4 kamienno – ceglanych filarach. Kolejny most o długości 18 metrów znajdował się wewnątrz szyi barbakanu. Zbudowano go na legarach osadzonych w bocznych ścianach szyi. Jego nawierzchnia, prawdopodobnie wykonana z dębowych desek, wznosiła się ponad 6 metrów powyżej dna fosy i prostokątnej komory zapadni mostu, usytuowanej na styku szyi barbakanu z dawnym przedbramiem. Południowa partia mostu była podnoszona i umożliwiała w razie niebezpieczeństwa dodatkowe zamykanie przejazdu w kierunku bramy Floriańskiej. Kontakt obrońców barbakanu z miastem był jednak wówczas nadal możliwy dzięki chodnikom ukrytym w grubości murów szyi. Poniżej szyi przepusty o wysokości 3,1 metra regulowały przepływ wody w dwóch równoległych kanałach o szerokości 2,2 metra. Umieszczone tam śluzy umożliwiały kierowanie wody do fosy w czole barbakanu. Za pośrednictwem prowadnic możliwe było podnoszenie i opuszczanie drewnianych zasuw, które opierały się na osadzonych w dnie wspornikach. Barbakan otoczony był półkolistą fosą o szerokości 26 metrów i głębokości około 6 metrów. Od strony zewnętrznej zamykał ją półkolisty mur oporowy o wysokości 7 metrów oraz przylegający do niego od strony zewnętrznej suchy rów o szerokości 3-4 metrów i głębokości około 3 metrów. Utrudniały one dostęp już do samej fosy barbakanu. Z kolei półkolistą fosę czołową oddzielały od wewnętrznej fosy barbakanu (czyli od kanału płynącego pod jego szyją) poprzeczne mury tworzące tzw. grodzie. Dostęp do nich możliwy był przez małe ostrołukowe furty, które prowadziły z chodnika obrońców w najwyższej kondygnacji budowli. Z murów grodzi można było obsługiwać urządzenia śluzy, regulujące przepływ wody pomiędzy kanałem a fosą, a także bronić samej fosy. rekonstrukcja barbakanu i bramy Floriańskiej z XVII wieku, Cracovia 3d rekonstrukcja barbakanu i bramy Floriańskiej z XVII wieku, Cracovia 3d Pas obrony zewnętrznej stanowiła palisada umieszczona w odległości 8,5—11,5 metrów od muru, od XV wieku zamieniana stopniowo na mur zewnętrzny. Za palisadą znajdowała się fosa. Jej szerokość wynosiła 6—8 metrów. Była ona zapewne od początku nawodniona w wyniku dużych robót wodnych, jakie wykonywano w Krakowie już w XIII wieku. Fosy zasilane były systemem śluz i jazów z ramion Rudawy, okrążającej miasto dwoma sztucznymi ramionami. Początkowo fosy obejmowały tylko północną, wschodnią i zachodnią stronę miasta, podczas gdy od południowego wschodu i południowego zachodu miasto broniły bagna, będące pozostałością dawnych zakoli Wisły. W 1402 roku nastąpiło przedłużenie fosy w części południowo-wschodniej. Znaczne roboty wodne i udoskonalenia towarzyszyły budowie barbakanu. Ostatnim, zewnętrznym pasem obronnym był wał. W XIV wieku miał on stosunkowo skromne rozmiary, ale wraz z rozwojem artylerii był rozbudowywany. Rozbudowa wałów miejskich rozpoczęła się na przełomie XV i XVI wieku, a główne nasilenie osiągnęła w XVI i XVII stuleciu. W północno – zachodnim narożniku miasta, między drugim, zewnętrznym pierścieniem murów miejskich a fosą, od końca XIV wieku usytuowany był rumus, czyli główny budynek wodociągu, wzniesiony nad sztucznym korytem Rudawy. W jego wnętrzu znajdował się zbiornik wody, napełniany czerpakami za pomocą koła wodnego i systemu przekładni, umieszczony na tyle wysoko, by woda pod ciśnieniem mogła spływać i napełniać fosy miejskie położone na wyższym terenie po stronie północnej. Rumus napełniał również drewniane rury o średnicy wewnętrznej około 10 cm (zewnętrzna 25-35 cm), którymi woda dostawała się do zbiorników w mieście (tzw. rząpi), a nawet do niektórych domów. Rury układano wzdłuż ulic, zwykle na głębokości około 1,7 metra i łączono co 2 metry za pomocą metalowych okuć. Co więcej wewnątrz skrzyni wodnej znajdowała się warstwa piasku, która pełniła rolę filtra zatrzymującego drobne zanieczyszczenia. rekonstrukcja budynku rumusu w płn-zach części obwarowań plan elementów obwarowań krakowskich: 1-elewacja i przekrój muru miejskiego, 2-baszta Pasamoniaków, 3-brama Floriańska, 4-brama Rzeźnicza, 5-brama Wiślna Stan obecny W pełni zachowanym fragmentem murów obronnych Krakowa jest tzw. odcinek floriański składający się z bramy Floriańskiej i trzech baszt: Ciesielskiej, Stolarskiej, Pasamoników, oraz łączącego je muru o długości przeszło 170 metrów. Cennym elementem jest gotycki barbakan, dziś jeden z symboli Krakowa. Poza tym zachowała się przebudowana brama Rzeźnicza na Gródku oraz znaczne partie wewnętrznego muru obronnego na tyłach klasztoru bernardynek w południowo – wschodniej części obwodu. Obecnie barbakan i mury floriańskie są siedzibą Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, czynnego w sezonie od kwietnia do października, od poniedziałku do niedzieli w godzinach baszta Pasamoniaków, fot. baszta Pasamoniaków od strony Starego Miasta, fot. baszta Stolarska, fot. baszta Stolarska od strony starego miasta, fot. baszta Cieśli, fot. mur miejski w okolicy bramy Floriańskiej, fot. mur miejski, widok na ganek strażniczy, fot. brama Rzeźnicza, fot. brama Floriańska od strony dawnej szyi bramnej, fot. brama Floriańska od strony zachodniej, fot. brama Floriańska od strony Starego Miasta, fot. brama Floriańska od strony Starego Miasta, fot. barbakan od strony niezachowanej szyi z XV wieku, fot. barbakan od strony wschodniej, fot. barbakan od strony wjazdu, fot. szyja barbakanu od strony zachodniej, widoczne przepusty wodne pod szyją, fot. dziedziniec barbakanu, widok w kierunku szyi, fot. dziedziniec barbakanu, fot. dziedziniec barbakanu krakowskiego, fot. wnętrze chodnika obronnego w barbakanie, fot. pokaż bramę Floriańską na mapie pokaż bramę Rzeźniczą na mapie powrót do indeksu alfabetycznego bibliografia: Firlet E., Opaliński P., Cracovia 3d, Via Regia – Kraków na szlaku handlowym w XIII-XVII wieku, Kraków 2011. Marek M., Cracovia 3d. Rekonstrukcje cyfrowe historycznej zabudowy Krakowa, Kraków 2013. Mury floriańskie i Barbakan, red. Piwowarski S., Kraków 1999. Widawski J., Miejskie mury obronne w państwie polskim do początku XV wieku, Warszawa 1973. Krakowski Rynek Główny to obowiązkowy punkt na szlaku każdego turysty. Ten największy średniowieczny rynek w Europie to prawie idealny kwadrat o boku 200 m. Wytyczony został w wyniku tzw. Wielkiej Lokacji miasta Krakowa na prawie magdeburskim w 1257 roku. Nadanie praw miejskich oznaczało także wytyczenie rynku głównego oraz bardzo regularnego systemu wychodzących z niego ulic. Układ ten, choć zaburzony przez pewne nieregularności, o czym za chwilę, jest bardzo czytelny i widoczny po dziś dzień. Teoretycznie z każdego narożnika rynku miały wychodzić dwie ulice ułożone prostopadle w stosunku do siebie (jak np. ulice św. Anny i Wiślna w narożniku południowo-zachodnim). Jednak już w narożniku południowo-wschodnim mamy zamiast tego jedną ulicę, Grodzką, wychodzącą ukośnie. Tak jak i inne nieregularności na Rynku, jest to pozostałość po przedlokacyjnej osadzie — trzeba tu podkreślić, że miasto nie było lokowane na surowym korzeniu! Stąd też pewne zaszłości, które wywarły wpływ na ostateczny kształt. Będąc już w temacie osobliwości Rynku, należy wspomnieć o najważniejszym budynku na nim się znajdującym — o bazylice Mariackiej, usytuowanej ukosem względem poszczególnych jego pierzei. Oczywiście to także świadczy o przedlokacyjnej metryce tej szacownej budowli. Kolejnym świadectwem zamierzchłych czasów sprzed lokacji w 1257 roku jest kościół św. Wojciecha, położony bardzo nietypowo na płycie Rynku. Obiekty, jakie możemy dziś podziwiać w czasie spaceru po Rynku Głównym w Krakowie, to wspomniana Bazylika Mariacka, choć gwoli formalności dodać należy, że jej adres to nie Rynek Główny a Plac Mariacki. Jej charakterystyczna, smukła sylwetka zwieńczona dwiema wieżami nierównej wysokości to główna dominanta Rynku. Następnie oko turysty napotyka pomnik Adama Mickiewicza, popularnie zwany „Adasiem” a nieopodal — prastary, romański jeszcze, niewielki kościół pod wezwaniem św. Wojciecha. Centralnym obiektem są oczywiście Sukiennice — budynek bogaty w piękne, renesansowe formy (słynna attyka zwieńczona galerią maszkaronów!), w którym można kupić pamiątki, oglądnąć sztukę polską XIX w. (na piętrze) oraz — od 2010 roku, zejść do jedynego w Europie na taką skalę urządzonego muzeum podziemnego, prezentującego życie codzienne w średniowiecznym Krakowie oraz zobaczyć relikty najstarszych budynków, zachowanych tylko w dolnych kondygnacjach. To muzeum to istna kopalnia wiedzy o średniowiecznym Rynku. Wizyta w nim pomoże nam zrozumieć, dlaczego Rynek był tak obszerny i dlaczego obecnie jest stosunkowo pusty. Polecamy! Rynek zawsze był strategicznym punktem w mieście. To tutaj od wieków odbywały się najważniejsze uroczystości i wydarzenia wagi państwowej, dość wspomnieć Hołd Pruski oraz przysięgę Tadeusza Kościuszki inaugurującą insurekcję, oba wydarzenia upamiętnione są na płycie odpowiednimi tablicami. To na Rynku też wymierzano sprawiedliwość (tu pracował kat, tu ulokowany był pręgierz), ale zanim skazany poniósł karę, musiał zostać osądzony. I tak przechodzimy na drugą stronę Rynku i docieramy do tematu rady miejskiej i Ratusza. Ta krakowska krzywa wieża o wysokości 70 metrów, dziś jedynie pozostałość budynku sprzed wieków, w swoich podziemiach mieściła izbę tortur! Zaraz obok wieży ratuszowej turyści zwracają uwagę na nowoczesną rzeźbę „Eros spętany” autorstwa Igora Mitoraja, która nadaje całości założenia nowoczesnego sznytu. Słynna „głowa” stanowi też ulubione miejsce na „photo opportunity”. Rok 1961, Kraków i północno-wschodnie okolice [źródło: Adam Śmiałek/ 1964, plan Krakowa [źródło: Adam Śmiałek/ 1972, plan Krakowa [źródło: Adam Śmiałek/ 1976 z aktualizacjami z lat osiemdziesiątych, Kraków i najbliższe okolice [źródło: Adam Śmiałek/ mapy Krakowa z lat 1836-1850Stare mapy Krakowa z lat 1866-1891Stare mapy Krakowa z lat 1897-1900Stare mapy Krakowa z lat 1904-1911Stare mapy Krakowa z lat 1912-1915Stare mapy Krakowa z lat 1916-1928Stare mapy Krakowa z lat 1931-1935Stare mapy Krakowa z lat 1936-1940Stare mapy Krakowa z lat 1941-1946Mieszkania Kraków. Sprawdź nowy serwisCodziennie rano najświeższe informacje, zdjęcia i video z Krakowa. Zapisz się do newslettera!

plan miasta krakowa z zabytkami